OBIEKTY ZABYTKOWE ZEGRZA cz.1 - Agnieszka Gruchalska
zalewzegrzynski.net Na terenie Zegrza znajduje się kilka, zasługujących na uwagę, zabytkowych obiektów architektonicznych. Jednym z ciekawszych jest pałacyk wybudowany w XVIII w., obecnie wykorzystywany jako hotel ośrodka wypoczynkowego Polskiej Agencji Prasowej. Pierwotnie pałacyk należał do Krasińskich – ówczesnych właścicieli Zegrza. W 1862 r., kiedy to dziedziczka Zegrza, Jadwiga Krasińska, poślubiła księcia Macieja Radziwiłła, majątek zegrzyński wraz z pałacem stał się własnością Radziwiłłów. Pod koniec XIX w. Zegrze zostało wykupione przez władze rosyjskie pod budowę umocnień fortyfikacyjnych. Po wzniesieniu twierdzy, pałacyk wraz z zabudowaniami folwarcznymi i rozległym parkiem, zajmował wschodnią część jej dziedzińca. Budynek pałacowy został ozdobiony surowymi elewacjami neoklasycystycznymi i zaadoptowany na letnią rezydencję dowódcy Warszawskiego Rejonu Ufortyfikowanego.
Równie interesującym obiektem zabytkowym jest kasyno oficerskie. Zbudowane ono zostało w 1899 r. w zachodniej części ówczesnych koszar. Kasyno było jednym z najbardziej reprezentacyjnych obiektów twierdzy. Wybudowano je również w stylu neoklasycystycznym, ozdabiając charakterystycznymi portalami, fasetami i pilastrami.
Przetrwało ono prawie w niezmienionym kształcie aż do końca II wojny światowej kiedy, to podczas toczących się tu walk, uległo poważnym zniszczeniom. Dopiero w 1950 r. przeprowadzono remont kapitalny budynku, a w latach 70-tych, dla potrzeb kasyna, dobudowano zaplecze kuchenne oraz odnowiono salę lustrzaną, w której od tej pory organizowane są bale sylwestrowe, przyjęcia okolicznościowe i weselne.
zalewzegrzynski.net Zegrzu na szczególna uwagę zasługują bardzo dobrze zachowane forty z końca XIX wieku, czyli z czasów kiedy w Zegrzu powstawała Twierdza Pomocnicza /Zaporowa/ Twierdzy Modlińskiej. Pierwszy fort zachodni, zwany Umocnieniem Dużym zbudowano, w 1895 roku. Został on otoczony głęboką suchą fosą. Na jego dziedzińcu wzniesiono cztery wolnostojące schrony koszarowe, a w południowo – zachodniej części ulokowano dwie prochownie ukryte pod potężnymi poprzecznicami ziemnymi. Znajdowały się tam m.in. stanowiska dla dział i artylerii przeciwszturmowej. Przez fort przebiegał tor kolejki wąskotorowej. Za umocnieniem, w obszarze zalewowym Narwi, usypano wysokie wały z drogami dojazdowymi do mostu drogowego oraz planowanego, kolejowego. Most kolejowy nie został jednak nigdy zbudowany.
W drugiej kolejności, w 1897 r., został wybudowany fort wschodni, zwany Umocnieniem Małym. Jego struktura opierała się na trzech wałach. Na najważniejszym z nich znajdowały się platformy dla artylerii przeciwszturmowej. Poniżej usypano wał dla piechoty. Trzeci wał, wspólny dla piechoty i artylerii, umieszczono u stóp skarpy rzecznej.
czytaj dalej